Propaganda: Türleri, Teknikleri




Seçim döneminin yaklaşmasıyla birlikte yerelde ve genelde propaganda faaliyetleri hız kazanmaya başladı. Her dönemde olsa da seçim dönemleri propaganda faaliyetlerinin katlanarak arttığı dönemlerin başında geliyor. Bu sebeple dikkat çekmek istediğim propaganda türleri ve tekniklerinden kısaca bahsedeceğim. Fakat propaganda tekniklerine geçmeden önce propagandanın ne olduğu, amaçları ve türlerine kısaca değinelim. 
Propaganda kısaca, açıklamaları manipüle etmek suretiyle insanların davranışlarını etkilemek olarak ifade edilebilir. İçinde yaşadığımız çağ birçok açıdan propaganda çağı olarak da tanımlanmaktadır. Tarihin birçok döneminde kullanılan propaganda günümüze kadar çoğunlukla savaş aracı olarak kullanılmıştır. Askerlerin zafere olan inancını artırmaya çalışırken, karşı tarafın da zafer inancını ortadan kaldırmaya yönelik propaganda yapılması çok karşılaşılan bir durumdur. Günümüzde ise propaganda psikolojik savaş, reklam ve pazarlama, siyasi ikna gibi alanlarda kullanılmaktadır. Günümüz insanı bu türden propagandaya o kadar çok maruz olmaktadır ki, propagandaya maruz kalmadığımız vakit yok denecek kadar azdır. Bilhassa yoğun seçim çalışmalarının yapıldığı şu günlerde propaganda daha da önem kazanmaktadır.

Propaganda Araçları

Fotoğraflar, karikatürler, afişler, duvar yazıları, broşürler; şiirler, hicivler, şarkılar, müzikler; kamuoyu araştırmaları(seçim öncesi anketler insanları yönlendirmek amacıyla sürekli propaganda aracı olarak kullanılmaktadır.), istatistikler, raporlar; gazeteler, dergiler, kitaplar; videolar, reklamlar, filmler gibi muhtelif araçlar kullanılarak propaganda yapılmaktadır. 
Propaganda Türleri
  • Beyaz Propaganda
Haber kaynağı belli ve güvenilirdir. Haber kaynağı tanınmak ister. (Haberler genelde bu gruba dahildir. Birilerinin iyi tarafları vurgulanırken, başka birilerinin noksan tarafları vurgulanır.)
  • Gri Propaganda 
Yalan ve gerçek bilginin iç içe olduğu bu propaganda türünde kaynak gizlidir. Haberin dosttan mı, düşmandan mı geldiği bilinmez. (Son dönemde Suriye’de yaşanan gelişmelerin bu tür propagandaya örnek olabileceğini düşünüyorum.)
  • Kara Propaganda 
Propagandanın kaynağı kesinlikle gizlidir. Yalan, iftira, delil gibi yollara başvurulur. (Sahte delillerle birilerine iftira atılması şeklinde sıklıkla görüyoruz.)

Propaganda Teknikleri

Çağrışım: Çağrışımlar yoluyla insanları etkilemek olarak izah edilebilir. Bir bisküvi reklamının anne kurabiyelerini çağrıştırması gibi. 
Sürüye Uyma: Siyasetçilerin seçim araştırma istatistikleri bu tekniğe uygundur. Seçmenin çoğu bizim tarafımızda sen de bize katıl mesajı verilir. Hatta bu maksatla uyduruk araştırma sonuçları medyayla paylaşılır.
Güzel/İyi İnsanlar: Sevilen birinin oynadığı reklamlar gibi. 
Sıcacık ve Kıvırcık: Duyguları etkilemek amaçlanır. Görüntü ve müzikler kullanılabilir. Mesela, barış getiren bir ordu, askere çiçek veren bir çocukla resmedilir. 
Gösterişli Genellemeler: Din, dil, annelik, vatanseverlik gibi kavramların üzerinden propaganda yapılır. 
Mizah: İnsanları güldürürken bilinçaltına mesaj veren bir tekniktir. 
Nostalji: Geçmişe özlem olarak da ifade edilir. Politikacılar genelde eski, ihtişamlı günleri geri getirmek yahut eski, kötü şartlardan kurtulmak mesajıyla kullanır. 

Seçim döneminin yaklaşmasıyla birlikte yerelde ve genelde propaganda faaliyetleri hız kazanmaya başladı. Her dönemde olsa da seçi...

7gün7Bilgi-5.Bölüm

1.    Bilim Tarihi

Türk İslam tarihinin bilim insanlarından El Cezeri, 1136-1206 yılları arasında yaşamıştır. Artuklular Devri Diyarbakır’ında da bir dönem yaşayan El Cezeri burada abdest alma makinası yapmıştır.  Basınç, kuvvet gibi muhtelif fizik ilkelerinden hareketle çalışan makine bir kişinin yardımsız abdest almasını sağlamaktadır.

2.    Psikoloji/Araştırma

Bir araştırmada üç deney grubu oluşturulur. İlk gruba edebi eserler, ikinci gruba popüler kitaplar okunmak üzere verilir. Üçüncü gruba bir şey verilmez. Daha sonra bu gruplara emptai becerisini ölçen testler verilir. Edebi eserleri okuyan grubun test sonucunun yüksek aldığı yabi empati becersinin yüksek olduğu görülürken; diğer iki grubun empati becerisi düşük çıkar.

3.    Tarih/Siyaset

Mısır Seferi sonrası Yavuz ve vezir Piri Paşa konuşmaktadırlar. Konuşma arasında Piri Paşa şöyle der: Devlet ancak şu üç durumda batar: 1. İşler ahmak vezir eline düşerse, 2. Rüşvet ve liyakatsizlik artarsa, 3. Devleti yönetenler her konuda hanımlarının isteklerini yaparsa.

4.    Tarih/Siyaset

Yeniçeri’nin biri çarşıda, ‘Devleti düzgün yöneten yok. İşin başında ben olsam İstanbul’un hiçbir sıkıntısı kalmaz’ diye söylenirken, durum padişah Fatih’in kulağına gider. Padişah yeniçeriyi çağırır, böyle iddialı sözlerinin arkasında ne gibi tedbirlerin olduğunu sorar. Yeniçeri tedbirlerini sayınca, Padişah yeniçeriyi İstanbul’a şehremini(belediye başkanı) yapar. Daha sonra bu kişi vezirliğe kadar yükselir. Bu kişi ismini tarihten duyduğumuz Gedik Ahmet Paşa’dır.

5.    Kelime

Efkār:  1. Fikirler, düşünceler 2. Endîşe, tasa, kaygı, üzüntü, keder
Efkar: Çok fakir ve muhtaç

6.    Kitap

Kendini Aramak, İhsan Fazlıoğlu: İnsanı anlamak, anlamlandırmak noktasında düşünce yazıları.

7.    Söz

Olayları olduğu gibi değil, olduğumuz gibi görürüz. Hakan Türkçapar


Takipte Kalın!


1.     Bilim Tarihi Türk İslam tarihinin bilim insanlarından El Cezeri, 1136-1206 yılları arasında yaşamıştır. Artuklular Devri Diyarba...

7gün7Bilgi-4.Bölüm

  • Psikoloji/Eğitim

Pygmalion Etkisi: Kendini gerçekleştiren kehanet olarak da bilinen durum, diğer insanların bir kişi hakkındaki beklentilerinin o kişinin performansını etkilediğini öne sürer. Bununla ilgili çok sayıda araştırma mevcuttur. Bu çalışmalar pygmalion etkisinin varlığını desteklemektedir. Mesela, öğretmenlerin zeki olduğunu düşündüğü öğrenciler -zeka seviyeleri ortalama olsa bile- daha iyi performans sergilemektedir.

  • İslam/Sosyal Hayat

Zeynelabidin bin Hüseyin(r.a) gece karanlığında ihtiyaç sahiplerinin kapısına un bırakmaktadır. Kimse bu unların kim tarafından bırakıldığını bilmezken, Zeynalabidin bin Hüseyin'in(r.a) vefatından sonra yardımların arkası kesilince un çuvallarını onun bıraktığı anlaşılmıştır. 

  • Tarih/Abide Şahsiyetler

Ahmet Yesevi Hazretleri geçimini tahta kaşık yapıp, satmak suretiyle temin ederdi. Bir öküzü vardı, öküzünün sırtına taktığı heybede kaşıklar bulunur. İnsanlar tahta kaşıkları alıp, parasını heybeye bırakırlardı. 

  • Tarih

Osmanlı Devleti'nde vezirlik makamı ilk defa Orhan Gazi devrinde başlar. İlk vezir Alaaddin Paşa'dır. Birinci Murad devrinde topraklar genişleyince ikinci vezir ihtiyacı doğmuş, birinci vezire sadrazam ünvanı verilmiştir.

  • Hadis-i Şerif

Resûlullah Efendimiz sallallâhü aleyhi ve sellem buyurdular: “Hırslı iki kişi vardır ki onlar doymazlar: İlme karşı hırslı olan, ilme doymaz; dünyaya karşı hırslı olan, dünyaya doymaz.” (Beyhakî, Şuabü’l-Îmân)

  • Kelime

Sıddık: 1. Daima doğru sözlü olan. 2. Sözü ile amelleri tutarlı olan. 3. Tasdik edici olan. Sıddık kelimesi bu üç anlamıyla da Hazreti Ebubekir'in (r.a) lakabı olmuştur. 
  • Kitap

İhtiyarlığa Övgü ya da Sultan Murad'dan Fatih'e Nasihat: Bir padişaha kılavuz olduğu kadar her insana kılavuz olabilecek nitelikte nasihatler. Kitap her yaşta insana kıymetli nasihatler sunuyor.

Psikoloji/Eğitim Pygmalion Etkisi: Kendini gerçekleştiren kehanet olarak da bilinen durum, diğer insanların bir kişi hakkındaki bekle...

Ocak Ayında Okuduklarım-2019



Momo-Michael Ende

Masal roman niteliğindeki kitap hem çocuklara hem de yetişkinlere hitap ediyor. Okuyucu Momo adlı bir kızla zamanın peşinde koşuyor. Modern zamana dair hicivleri de içinde barındıran roman zamana ve hayata dair farklı bir bakış açısı sağlayacak.

Hazreti Muhammed ve Hayatı

İlçe Müftülüğü tarafından hediye edilen bir kitap. Peygamberimizin(sav) hayatından kesitler sunuyor. Daha önce okuduğum siyer kitaplarını daha çok sevmiştim.

Rüzgarlı Pazar-Mustafa Kutlu

Rüzgarı eksik olmayan bir pazarda satıcıların gerçek hikayesi anlatılıyor kitapta. Pazarın, yokluğun, yoksulluğun, varoşların hazin hikayesi farklı ufuklara açıyor insan zihnini. Dilencisi, çaycısı, köftecisi ile gönlü zengin insanların pazarı: Rüzgarlı Pazar.

Bir İdam Mahkumunun Son Günü-Victor Hugo

İdam cezasına başkaldırı niteliğinde bir kitap. İdam cezasına çarptırılan bir mahkumun hayatının son anlarında yaşadığı duygu ve düşüncelerden oluşuyor kitap. 

Hafıza-Yılmaz Özakpınar

Hafızanın işleyişi etrafında genel bilgilerin verildiği bir kitap. Hafıza üzerine ilk araştırmalardan başlayıp yakın zamana kadar olan bakış açısı sunuluyor. Hafıza konusuna ilgisi olanlara tavsiye olunur.

Ciğerdelen-Safiye Erol

Safiye Erol'un ustalıkla kaleme aldığı Rumeli romanı. Osmanlı'da serhat boylarının yaşamanı gözler önüne seren roman, Balkanlar'dan adım adım geri çekilişin hüznünü yansıtıyor.

Takipte Kalın!

Momo-Michael Ende Masal roman niteliğindeki kitap hem çocuklara hem de yetişkinlere hitap ediyor. Okuyucu Momo adlı bir kızla zama...