Ana içeriğe atla

Kayıtlar

Psikoloji etiketine sahip yayınlar gösteriliyor

Odaklanmanın Büyüsü-Araştırma(1)

  Lütfen yazıyı okumadan önce aşağıdaki videoyu izleyin. Videoyu izlerken beyaz tişörtlü grubun toplam kaç pas yaptığını saymaya çalışın.(mümkünse bilgisayardan izleyin.)  Videoyu izlediyseniz, okumaya başlayalım. Video'da gorili görebildiniz mi?  (Görüp görmediğinizi yoruma yazarsanız memnun olurum. Kendi çapımızda bir araştırma yapmış oluruz.) Göremediyseniz üzülmeyin. Birçok insanla aynı durumdasınız.  Salonun ortasından kocaman bir goril geçiyor. Hatta birkaç saniye ortada duruyor. Buna karşılık birçok insan gorili fark etmiyor. Yapılan bir araştırmada ve devamında yapılan tekrar araştırmalarında sonuç aynı çıkıyor: çoğu insan gorili fark etmiyor.  Psikologlar bu durumu dikkatsizlik körlüğü olarak açıklıyorlar. Dikkatin bir noktaya, bir şeye sabitlenmesi sonucu diğer şeyleri fark etmemek şeklinde yaşanan bir durum bu. Dikkatimizi bir noktaya sabitlediğimizde büyük bir uyarıcı bile(araştırmada görüldüğü üzere kocaman bir goril) dikkatimizden kaçabiliyor....

Fareler Olmasaydı!

Bilim insanları bazı araştırmalarda insan denekler kullanamazlar. Çeşitli etik ilkeler gereği insanlar araştırmada kullanılmaz. Araştırmanın ne sonuca ulaşacağı belli değildir; deneye katılan kişi psikolojik, sosyal ve fiziki açıdan zarar görebilir. Araştırmalarda dikkat edilmesi gereken etik ilkeler gereği bazı araştırmalarda insanlar yerine hayvanlar kullanılır. Elde edilen sonuçların insanlarda da geçerli olacağı iddia edilir. Araştırmalarda kullanılan hayvanlar arasında fareler önemli bir yer tutar. Farelerin kullanıldığı çok sayıda araştırma yapılmıştır, yapılmaya devam etmektedir. Bu çalışmada farelerin kullanıldığı bazı psikoloji araştırmaları hakkında bilgi verilecektir. 1. Watson'un Albert Deneyi Etik ilkeler açısından tartışmaları hala devam eden çalışmada fareler araştırmada arka plandadır. Araştırmanın asıl deneği 1-2 yaşlarındaki küçük Albert'tir. Watson'un amacı Albert'in fareden korkup korkmayacağıdır. Fare Albert'in yanına bırakılır ve aynı z...

Tavsiye Kitap: Müslüman Psikologların Çıkmazı(11)

Müslüman Psikologların Çıkmazı Prof. Dr. Malik Bedri Mahya Yayıncılık 3. Baskı-2018 Müslüman psikologlar bir çıkmazın içinde midir? Müslüman psikologlar sağa sola bakmadan batılı psikologların peşinde kertenkele deliğine mi girmektedir? Bu çıkmazdan kurtulmak mümkün müdür? Kertenkele deliğine girmeyen Müslüman psikolog olur mu? Prof. Dr. Malik Bedri bu sorular ışığında Müslüman psikologların durumunu sorguluyor. Peygamber Efendimiz’in(sav), ‘ Onlar bir kertenkele deliğine girseler, sizler de onları takip edeceksiniz. ’ hadisi şerifini referans noktası olarak seçtiğini söyleyebiliriz. Bu sorgulamaları yaparken psikoloji bilimini ve batı psikolojisini toptan reddetmek gibi bir yola girmiyor. Bilhassa psikoloji ekollerinin referans noktası olan insan doğasının felsefi/psikolojik temelleri noktasında batı psikolojisine karşı çıkıyor. Fıtratı dikkate almayan psikolojinin Müslümanları çıkmaza sürüklediğini ifade ediyor. Psikoloji bilimine yön veren ...

Adam Olacak Çocuk Nasıl Anlanır?

Büyükler adam olacak çocuğu tespit etmek hususunda oldukça iddialı olurlar. Hal ve hareketlerinden bir çocuğun adam olup olmayacağı hükmüne varır; ‘ Bu çocuktan adam olmaz’, ‘Bu çocuk büyük adam olacak’ kabilinden sözlerle verdikleri hükmü dile getirirler. Verdikleri hükmü destekler nitelikte bir davranışını gördüklerinde ise göğüsleri kabarır, ‘ Ben söylemiştim, böyle olacağını’ derler. Bir çocuğun olumsuz davranışı karşısında sevinmenin mantıklı bir izahını bulmak mümkün olmasa da, adam olmayacağına hüküm verdiğimiz çocuğun olumsuz davranışı karşısında sevinmeye meyilli oluruz. Bilmişliğin verdiği gurur ile göğsümüz kabarırken, yüzümüzden sevinç okunur.  Bir büyüğün adam olacak çocuğu bilip bilmemesi meselesinde 3 farklı durum ortaya çıkar: 1) Büyükler adam olacak/olmayacak çocuğu tespit etmek hususunda iyidirler.  2) Büyükler muhatap çocukla ilgili hangi hükme vardılarsa çocuğun hal ve hareketlerinde o hükmü destekleyecek şeyler görürler.  3) Çocuklar büyük...

Pygmalion Etkisi Yahut Kendini Gerçekleştiren Kehanet

7gün7Bilgi-4.Bölüm yazımda pygmalion etkisinin ne olduğunu ifade etmiştim. Kısaca, etraftaki kişilerin beklentilerinin kişinin performansına etkisi olduğunu ifade eder, pygmalion etkisi. Kişinin kendi hakkında beklentilerinin de performansa etkilediği savunulur.  Kişi bir işi yapamayacağına inanmıyorsa, denemesine rağmen o işi yapamaz.  Kimilerince bu durum kendini gerçekleştiren kehanet olarak adlandırılır.  Bu konuda çeşitli araştırmalar yapılmıştır. Bu araştırmalardan birinde, araştırma eğitim ortamında yapılır. Araştırmacı sene başında bir okuldan rastgele seçilen aynı sınıf seviyesindeki öğrencilere zekâ testi uygular. Zekâ testi sonuçlarını dikkate almadan ortalama zekaya sahip öğrencilerin bazılarına zeki, bazılarına daha az zeki tanımlaması yapar. Okulda çalışan öğretmenlere zeki tanımlaması yaptığı öğrencileri ‘zeki ve parlak’ öğrenciler olarak tanıtırken, diğer öğrenciler hakkında yorum yapmaz. Öğrenciler ve öğretmenler sene boyunca izlenir. Sene sonu g...

Propaganda: Türleri, Teknikleri

Seçim döneminin yaklaşmasıyla birlikte yerelde ve genelde propaganda faaliyetleri hız kazanmaya başladı. Her dönemde olsa da seçim dönemleri propaganda faaliyetlerinin katlanarak arttığı dönemlerin başında geliyor.  Bu sebeple dikkat çekmek istediğim propaganda türleri ve tekniklerinden kısaca bahsedeceğim. Fakat propaganda tekniklerine geçmeden önce propagandanın ne olduğu, amaçları ve türlerine kısaca değinelim.   Propaganda kısaca, açıklamaları manipüle etmek suretiyle insanların davranışlarını etkilemek olarak ifade edilebilir. İçinde yaşadığımız çağ birçok açıdan propaganda çağı olarak da tanımlanmaktadır. Tarihin birçok döneminde kullanılan propaganda günümüze kadar çoğunlukla savaş aracı olarak kullanılmıştır. Askerlerin zafere olan inancını artırmaya çalışırken, karşı tarafın da zafer inancını ortadan kaldırmaya yönelik propaganda yapılması çok karşılaşılan bir durumdur. Günümüzde ise propaganda psikolojik savaş, reklam ve pazarlama, siyasi ikna gibi alan...

7GÜN7BİLGİ-1

Biraz geç de olsa 7Gün7Bilgi Bölümünün ilk yazısını ekleyebildim bloga. Aslında daha önce yazmayı düşünüyordum. Fakat nasip bugüneymiş.  Bu bölümde bir hafta boyunca öğrendiklerimden bazılarını sizinle paylaşmayı düşünüyorum. Bu sayede hem öğrendiklerimi tekrar etmiş olacağım, hem de paylaşma imkanım olacak.  O zaman başlayalım.  1.     Kendini Bilmek/Aramak Osmanlı ulemasından Hocazade insanı nereden – nereye arasında kalan ‘nerede?’ suali çerçevesinde değerlendirmiştir. İnsanı anlamak demek, nereden, nerede ve nereye suallerine cevap aramak demektir. 2.     Psikoloji/Algı Yönetimi Propaganda, açıklamaları manipüle etmek suretiyle insanların davranışlarını etkilemek olarak tanımlanır. Propagandanın genelde üç amacı vardır: siyasi ikna, reklam ve pazarlama, savaş. 3.     Tarih/Eğitim Amin Alayı: Osmanlı Devrinde bir çocuğun mektebe ilk günü günü âmin alayı denilen bir merasimle başlar. Mektepteki hocala...

Çocuklar Nasıl Yaramaz Olur?

‘Seni gidi yaramaz’, ‘Bizim çocuk çok yaramaz’ gibi söylemleri ne çok kullanıyoruz değil mi? Kimi zaman çocuğun tatlılığını, kimi zaman çocuğa olan sevgimizi, kimi zaman da çocuğumuzla ilgilenirken yorulduğumuzu ifade etmek için kullanıyoruz yaramaz kelimesini. Bu yazıda çocuk nasıl yaramaz olur? suali üzerine tartışmak istiyorum Söylemek istediklerime geçmeden önce yaramaz kelimesinin sözlükteki anlamına bakalım: yaramaz      sf.   1. Uygun ve yararlı olmayan, bir işe yaramayan. 2. Söz dinlemeyen, uslu durmayan, yasaklanan şeyleri yapmakta ayak direyen, haşarı (çocuk),  uslu  karşıtı:  “Annesine bakabilmek için akşama kadar elliye yakın yaramazın kahrını çekiyordu.” - R. N. Güntekin. 3. Çapkın. ( www.tdk.gov.tr ) Baktığımız zaman birinci anlamı olan ‘bir işe yaramamak’ , kelimenin gerçek anlamını ifade ediyor. Kelime gerçek anlamı dışında bir yan anlam kazanmış ve ‘ söz dinlemeyen, uslu durmayan, yasaklanan ş...

Kontrolümüzde Olanlar!

Bugün bu görseli odamda herkesin görebileceği bir yere astım. Öğrencilerin, velilerin bazen de öğretmenlerin başkalarında görmek istemedikleri düşünce, duygu, davranış gibi şeylerden ötürü kendilerini kötü hissettiklerine şahit oluyorum.  Başkalarının düşünce, duygu ve davranışlardan rahatsız olan birçok öğrenci, veli şikayeti duydum. Bunların birçoğu başkalarının değişmesini istiyor. Görselin de ifade ettiği gibi insanın kontrol edebildiği şeyler kendisinden ibaret. Başkasını kontrol etmek/değiştirmek gibi bir durum söz konusu değil. Bir insan kendi düşünce, duygu ve davranışlarını; fikir, karar ve tepkilerini kontrol edebilir.  Kontrol edemediklerimiz arasında ise, başkalarına ait özellikler bulunur. Başkalarının düşünce, duygu ve davranışlarını; fikir, karar ve tepkilerini kontrol edemeyiz. Başkalarının hatalarını da kontrol edemeyiz.   Başkalarında olumsuz olduğunu düşündüğümüz özellikler olabilir. Bu durumda onları kontrol edemeyeceğimiz fikriyle...

Herkes Bana mı Bakıyor?

Genç Kız sabah uyanır uyanmaz aynanın karşısına geçti. ‘ Off ya yeni bir tane daha çıkmış’ dedi yüzündeki sivilcelere dokunurken. İçinden, ‘ Herkes sivilcelerimin çok kötü durduğunu görecek ’ diye bir düşünce geçse de annesinden başka kimsenin sivilcelerini fark etmediğini, fark etseler bile üzerinde durmadıklarını biliyordu. Fakat, içini kemiren kuruntulara karşı koyma gücü bulamıyordu kendinde. Sivilceleri giderdiği söylenen kremini tek tek yüzündeki sivilcelere sürdü, saçlarını topladı. Sonra hayalinde kendini izlemeye başladı: Sivilcelerin üstü krem ile örtülmüş, yeni saç stili ile çok güzel olmuştu.  Biraz sonra sokağa çıktığında attığı her adıma azami dikkat ediyordu. Zira dikkatler üzerindeydi ve üstü başı düzgün durmalı, görenler onu beğenmeliydi. Evden okula gidinceye kadar herkesin bakışlarının üzerinde olduğunu düşündü. Okul bahçesinden içeri adım atarken bahçedeki tüm öğrencilerin kendini süzdüklerini gördü. Kendi hayali de öğrenciler arasında yer alıyordu. Aynı...

TavsiyeKitap: Üç Psikolojik Soru(8)

Üç Psikolojik Soru  Kadir ÖZER  Agora Kitaplığı   270 sayfa Arka kapaktan; ' Duygularımızın nedenleri nerededir? Duygu yaşayan birine bu soru yöneltildiğinde genelde bir başka kişiye işaret edilir. Üç Psikolojik Soru’da Kadir Özer üç temel soruyu işleyerek duygularımızı sahiplenmenin önemini vurguluyor. Değişmemek, değişmekten daha kolay göze alınan bir süreçtir. Değişmemek aynı kalmaktır. Değişmek ise, bireysel varoluşun zenginliklerini ve seçeneklerini yaşama geçirebilme cesaretidir. Duygularımız sahiplenerek, değişimin gücünü kendi bahçemizde hissederek yaşamımızı anlamlı kılmak bizim seçimimizdir.' Kadir Özer’in ‘ Ben Değeri Tiryakiliği ’nden sonra okuduğum ikinci kitabı. Ben Değeri Tiryakiliği’nin aksine daha gündelik dilde bir kitap. Herkesin okuyabileceği, her kesime hitap edebilen bir anlatımı var. Muhtevası ve anlaşılır dili ile tavsiye edebileceğim bir kitap. Kitap içerisinde yer alan ‘Alıntı’, ‘Olay’ ve ‘Deney ’ kısımları kitaba zenginlik katan ...

Yardımın Bağımlılığı Olur mu?

Oyun, internet, alışveriş, kumar bağımlılıklarını anladık da yardım bağımlılığı da nerden çıktı diyebilirsiniz?   Yardımın da bağımlılığı olur muymuş diye düşünmeyin. Oluyor, hem de bal gibi oluyor. Yazının sonuna ulaştığınızda yardımın da bağımlılığı olabileceğine ikna olacaksınız.   Yakın tarihten bir misal ile başlayalım. Geçtiğimiz günlerde Sunay Akın’ın AyHırsızı kitabını okumaya başladım. Yazar kitabın birinci bölümünde Vecihi Hürkuş’tan bahşediyor. Vecihi Hürkuş, ülkemizeki ilk pilotlardan. Uçak fabrikası kurma girişimleri oluyor, uçak motoru yapıyor.(1) Bunları okuyunca bir zamanlar uçak motoru yapabiliyormuşuz, diye düşündüm. Daha sonra işin seyrini merakla yeni şeyler öğrendim. Osmanlı Devleti’nin son devirlerinde başlayan uçak yapma girişimleri 1940’lı yıllarda ilerlemeye başlıyor. Birçok alanda olduğu gibi uçak üretilen fabrikalar da gelişiyor. Daha sonra bağımlılık sürecine başlıyoruz. 2. Dünya Savaşı’na katılmasak da Avrupa’da olduğu gibi Türkiye’de de e...

3 Adımda Cinsellik ve Şiddet Olaylarına Çözüm-2

Yazının ilk bölümünü okuyun! 1) Yapılması gereken şeylerden ilki, sağlıklı beslenme üzerinde durmak olmalıdır. Sofralarımıza renk katan fakat sağlıksız gıdalar yerine sağlıklı besinlerin tüketilmesi önemlidir. Yetkililer bu tür ürünlerin üretimi, dağıtımı, satışı gibi konularda daha titiz kontroller yapmalı. Ucuza satılan tavuklar-sucuklar, bazı şekerleme-çikolata grupları, hazır yiyecekler hatta deterjanlar… Hepsinin sağlık şartlarına uygun olarak üretilmesi ve tüketilmesi konusunda tedbirler alınmalıdır. Gıdaların kanerojen madde içerdiğini biyoruz ama cinsellik ne alaka diyebilirsiniz. Cevap şudur. Son yıllarda görüyoruz ki; gıdalar beynin işlevine zarar verebiliyor; dikkat, konsantrasyon ve karar verme becerilerini zedeleyebiliyor. 2) İkinci olarak internet ve televizyonlardaki cinsellik ve şiddet içeren ögeleri kontrol etmemiz lazım. Cinsellik ve şiddet hayatımızdan çıkaramayacağımız olgular olsa da sürekli bu olgular ile meşgul olan bir zihin bizi bitiren şeyler...

3 Adımda Cinsellik ve Şiddet Olaylarına Çözüm-1

Şiddet olaylarının, cinsel sapkınlıkların medyaya haber olarak düşmediği gün kalmadı. Her sabah televizyonu açanlar yahut internetten haberlere bakanlar benzer haberlerle karşılaşıyor: taciz, tecavüz, saldırganık, yaralamak vs. Öyle ki, haber programlarında yeri garanti olan iki şey var: Birincisi siyasi parti temsilcilerinin birbirlerine karşı hakarete varan sözleri, ikincisi cinsellik ve şiddet içerikli haberler. Milletimizin her ikisinden de kurtulması lazım. Birinci durumu artık kabullenmiş olsak da, ikinci durumu cinsel içerikli olayları, görüyor, millet olarak üzülüyoruz. Bununla birlikte her olaydan sonra, daha doğrusu normalleşen(?) olaylara göre daha trajik olan olaylardan sonra idam gelsin, hadım edelim gibi öneriler sunuyor, öfkemizi kusuyoruz. Böyle durumlarda siyasilerde günü kurtarmak adına idamdan söz etmeye başlıyor. Milletin öfkesi dinince idam da siyasilerin gündeminden düşüyor. (Bunun misali çok olsa da, en yakın misallerden biri Fetö olaylarıdır. 15 Temmuz’da...